CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism), unijny mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, miał być skuteczną tarczą chroniącą europejski przemysł przed nieuczciwą konkurencją. Jednak według Grupy Orlen, system ten wymaga pilnych poprawek, ponieważ w obecnej formie nie spełnia swoich założeń.
Czym jest mechanizm CBAM
CBAM to narzędzie mające na celu wyrównanie kosztów emisji CO2 między produktami europejskimi a importowanymi. Mechanizm zakłada, że importerzy będą musieli płacić za certyfikaty odpowiadające emisjom CO2 powstałym podczas produkcji towarów sprowadzanych z krajów trzecich.
Główne problemy systemu według Orlenu
Luki w regulacjach
- System nie obejmuje wszystkich sektorów przemysłowych
- Brak precyzyjnych mechanizmów kontroli pochodzenia towarów
- Niedostateczne procedury weryfikacji deklarowanych poziomów emisji
Wykorzystywanie przez kraje trzecie
Rosja i inne kraje spoza UE mogą wykorzystywać słabości systemu do omijania ograniczeń. Produkty z wysoką emisją CO2 mogą trafiać na europejski rynek po cenach konkurencyjnych wobec produkcji europejskiej, która jest obciążona kosztami polityki klimatycznej.
Konsekwencje dla polskiego przemysłu
Zagrożenia konkurencyjności
- Europejscy producenci ponoszą wyższe koszty związane z systemem EU ETS
- Importowane produkty mogą być oferowane po niższych cenach
- Ryzyko przenoszenia produkcji poza granice UE
Wpływ na sektor petrochemiczny
Grupa Orlen, jako jeden z największych koncernów petrochemicznych w regionie, szczególnie odczuwa skutki nierównej konkurencji. Inwestycje w czyste technologie mogą okazać się nierentowne, jeśli tańsze produkty z krajów trzecich będą swobodnie napływać na rynek europejski.
Postulowane zmiany
Rozszerzenie zakresu CBAM
- Objęcie większej liczby sektorów przemysłowych
- Włączenie produktów pochodnych i bardziej złożonych łańcuchów dostaw
- Uwzględnienie emisji z transportu międzynarodowego
Wzmocnienie kontroli
- Lepsze mechanizmy weryfikacji pochodzenia towarów
- Zwiększenie kar za nieprzestrzeganie przepisów
- Współpraca z krajami trzecimi w zakresie monitorowania emisji
Praktyczne wnioski
CBAM w obecnej formie nie zapewnia równych warunków konkurencji między producentami europejskimi a importerami. Kluczowe jest szybkie wprowadzenie poprawek, które uszczelnią system i zapewnią skuteczną ochronę europejskiego przemysłu.
Przedsiębiorstwa działające w sektorach objętych CBAM powinny aktywnie monitorować zmiany w przepisach i przygotowywać się na ewentualne rozszerzenie zakresu mechanizmu. Inwestycje w technologie niskoemisyjne pozostają strategicznym kierunkiem rozwoju, jednak wymagają odpowiednich ram regulacyjnych zapewniających uczciwą konkurencję.
Bez pilnych reform CBAM może okazać się nieskutecznym narzędziem, które nie tylko nie ochroni europejskiego przemysłu, ale również nie przyczyni się do globalnej redukcji emisji CO2, co było jego pierwotnym celem.
Źródło: bankier.pl