Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do konsultacji i opiniowania projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego, który może istotnie zmienić sposób rozpatrywania spraw cywilnych w Polsce. Najważniejsze założenie to podniesienie progu wartości przedmiotu sporu, przy którym sprawy trafiają do sądów rejonowych, aż do 150 tysięcy złotych. Drugim filarem reformy jest rozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych.
Projekt ma jeden nadrzędny cel wskazany wprost przez resort sprawiedliwości: odciążenie sądów okręgowych, które od lat borykają się z rosnącą liczbą spraw i przewlekłością postępowań.
Co zakłada projekt nowelizacji KPC
Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Sprawiedliwości, projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że sprawy o wartości przedmiotu sporu do 150 tysięcy złotych będą trafiać do sądów rejonowych, a nie jak dotychczas do sądów okręgowych. To oznacza przesunięcie znacznej części spraw cywilnych na niższy szczebel sądownictwa.
Źródło: bankier.pl
- Główny cel projektu to odciążenie sądów okręgowych
- Drugi element reformy to rozszerzenie kompetencji referendarzy sądowych
- Dokument trafił w ostatnich dniach do konsultacji i opiniowania
Dlaczego granica kwotowa ma znaczenie
W polskim systemie sądownictwa cywilnego to właśnie wartość przedmiotu sporu decyduje, który sąd jako pierwszy zajmie się daną sprawą. Sądy rejonowe rozpatrują sprawy o niższej wartości, natomiast sądy okręgowe zajmują się sprawami o wyższej wartości przedmiotu sporu oraz niektórymi kategoriami spraw wskazanymi w przepisach, niezależnie od kwoty.
Podniesienie progu do 150 tysięcy złotych oznacza, że wiele spraw, które dotychczas rozpoczynałyby swój bieg w sądzie okręgowym, po wejściu w życie nowelizacji trafi bezpośrednio do sądu rejonowego. W praktyce może to przełożyć się na przeniesienie znacznej części obciążenia z wyższego szczebla sądownictwa na sądy rejonowe.
Skutki dla stron postępowań
Dla osób i firm prowadzących spory sądowe zmiana granicy kwotowej może oznaczać inny przebieg postępowania już na starcie sprawy, w tym właściwość miejscową i organizacyjną sądu, do którego trzeba będzie skierować pozew. Może to mieć znaczenie praktyczne, choćby pod względem lokalizacji sądu czy obciążenia danej jednostki liczbą prowadzonych spraw.
Szersze kompetencje referendarzy sądowych
Drugim filarem proponowanej nowelizacji jest rozszerzenie zakresu spraw, które mogliby samodzielnie prowadzić referendarze sądowi. Referendarze to urzędnicy sądowi uprawnieni do wykonywania określonych czynności w postępowaniu cywilnym, m.in. w sprawach o charakterze technicznym czy niespornym, co ma odciążać sędziów od części obowiązków niewymagających pełnego rozpoznania sprawy przez skład orzekający.
Poszerzenie ich kompetencji, zgodnie z założeniami resortu, ma iść w parze z odciążeniem sądów okręgowych i przyspieszeniem obiegu spraw w systemie sądownictwa cywilnego.
Co dalej z projektem
Projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego znajduje się obecnie na etapie konsultacji i opiniowania. Oznacza to, że dokument nie jest jeszcze ostateczny i może ulec zmianom w toku dalszych prac legislacyjnych. Na tym etapie nie są jeszcze znane ani konkretny harmonogram wejścia zmian w życie, ani ich ostateczny kształt po ewentualnych poprawkach zgłoszonych w trakcie konsultacji.
Reforma wpisuje się w szerszy kontekst starań o usprawnienie działania sądownictwa cywilnego w Polsce, gdzie przewlekłość postępowań i obciążenie sądów okręgowych od dłuższego czasu były przedmiotem krytyki. Przesunięcie części spraw do sądów rejonowych oraz zwiększenie roli referendarzy sądowych to konkretne narzędzia, którymi Ministerstwo Sprawiedliwości chce odpowiedzieć na te problemy.
Dla przedsiębiorców, konsumentów i wszystkich uczestników sporów sądowych oznacza to, że warto śledzić dalszy przebieg prac nad projektem, ponieważ zmiana progu kwotowego może w praktyce wpłynąć na to, w jakim sądzie i w jakim trybie rozpatrywana będzie ich sprawa. Ostateczny kształt przepisów oraz termin ich wejścia w życie zależeć będą od wyniku trwających obecnie konsultacji i opiniowania projektu.